Beleidsverklaring

Het meerjarenplan 2026-2031 opmaken was een nooit geziene moeilijke oefening. Door allerlei externe omstandigheden is de situatie op korte tijd heel wat gewijzigd voor alle lokale besturen. Waar enerzijds de kosten van onze eigen werking de jongste jaren exponentieel bleven stijgen (grote indexering van de lonen, immense toename van de pensioenlast, stijging van de energiekosten en levensduurte), hebben we de jongste jaren als stadsbestuur ook sterk geïnvesteerd in veel van onze gebouwen en in ons publiek domein (renovatie van Cultuurhuis Herbakker, renovatie van het stadhuis, aanleg van de Markt, aanleg van de Zuidkaai, heraanleg van diverse straten zoals Leopoldlaan, Kaaistraat, Patersstraat, Mandeweegsken).

We stellen de jongste maanden ook vast dat door beslissingen van de centrale overheden (Vlaams en federaal) en door hun besparingsrondes er heel veel extra afkomt op de lokale besturen.

MEER TAKEN en dus MEER KOSTEN:

• impact van de beperking van de werkloosheidsuitkering tot maximaal 2 jaar;
• BOA-decreet: naast erkenningskader en regierol moeten we ook een controlerende rol opnemen;
• kwetsbare groepen activeren en op weg helpen naar een duurzame tewerkstelling is de boodschap van de centrale overheden;
• klimaatneutrale gebouwen tegen 2050 blijft de opdracht;
• mentaal welzijn, digitalisering en e-inclusie als grote Vlaamse en federale thema's;
• regierollen inzake integratiebeleid, woonbeleid voor lokale besturen;
• vertalen van bouwshift op lokaal niveau: beperken van de verharding in het ruimtebeslag en het verlagen van de verharding in openruimtebestemmingen;
• lokale sociale beleid is het meest geschikt om op veranderende behoeften in te springen;
• steden en gemeenten krijgen een prominente plaats in de uitvoering van het Vlaams Energie- en Klimaatplan:
  • stadslogistiek verduurzamen: steden en gemeenten krijgen beleidsvrijheid om dit lokaal vorm te geven;
  • gebouwgebonden financiering onderzoeken: steden en gemeenten zouden in de toekomst collectieve investeringen, zoals warmtenetten, kunnen voorfinancieren en laten terugbetalen via de onroerende voorheffing;
  • burgemeestersconvenant versterken: er komen extra instrumenten om zowel klimaatmaatregelen als de strijd tegen energiearmoede te ondersteunen;
  • aanpak energiearmoede versterken;
• de verantwoordelijkheid voor het creëren en financieren van sport en bewegingskansen voor alle inwoners komt steeds meer bij de lokale besturen te liggen;
• waar dit vroeger centraal geïnd werd, staan bibliotheken nu zelf in voor de betaling van de vergoeding aan auteurs en uitgevers voor het uitlenen van hun werken;
• voor heel wat milieukwesties wordt naar de steden en gemeenten gekeken, terwijl ze steeds vaker geconfronteerd worden met de almaar toenemende gevolgen van de klimaatopwarming zoals stormen, overstromingen en bosbranden. De meerderheid van de steden/gemeenten heeft zich al ingezet voor de ontwikkeling van een klimaatplan op lokaal niveau, maar de uitvoering ervan vereist een aanzienlijke mobilisatie van budgetten en personeel;
• de kosten voor de politie- en hulpverleningszones (brandweerzones) zijn al lang een zorg;
• federale hervormingen in politie-, justitie- en veiligheidsbeleid vragen nauwere samenwerking tussen federale en lokale diensten. Meer nadruk op handhaving, administratieve opvolging en digitale uitwisseling van informatie kan extra taken bij lokale besturen leggen, zoals GAS-handhaving, lokale politieadministratie en ondersteuning van justitiehuizen;
• federale maatregelen rond asiel, regularisatie en verblijfscontrole zullen het aantal dossiers bij Burgerzaken en OCMW’s verhogen. Steden en gemeenten zullen sneller moeten schakelen in opvang, maatschappelijke dienstverlening en identiteitsbeheer;
• strengere federale controles kunnen ertoe leiden dat bepaalde mensen sneller doorstromen naar het OCMW voor financiële of sociale ondersteuning. Dit verhoogt de druk op maatschappelijk werkers, sociale diensten en budgetbeheer;
• aanpassingen in accijnzen en energiebelasting zorgen voor hogere energiekosten voor de lokale infrastructuur;
• federale maatregelen om arbeid te stimuleren beïnvloeden het personeelsbeleid van steden/gemeenten en OCMW’s. Ook wijzigingen rond langdurige ziekte, re-integratie en werkloosheid hebben effect op HR-processen binnen lokale besturen. Daarnaast kunnen hervormingen rond loonindexering — zoals een gedeeltelijke indexsprong of afwijkende indexering voor hogere lonen — de lokale loonmassa beïnvloeden;
• de waarde van maaltijdcheques stijgt;
• impact toekomstige sectorale onderhandelingen 2026-2031;
• ...

Naast al deze extra taken (en dus meer kosten), stellen we ook MINDER OPBRENGSTEN vast vanuit de centrale overheden:

• de Vlaamse steden en gemeenten verwachten in 2029 minder ontvangsten vanuit de Algemene Personenbelasting. De precieze regeling hiervoor hangt af van wat federaal wordt beslist;
• de korting op de responsabiliseringsbijdrage bij de pensioenen van vastbenoemde ambtenaren neemt af waardoor het bestuur quasi integraal instaat voor de pensioenlast van (gewezen) vastbenoemde ambtenaren;
• diverse subsidies voor lokale besturen vallen weg, o.m.:
  • Lokaal Energie- en Klimaatpact, terwijl de taken rond klimaat er niet op verminderen;
  • stopzetting federale toelage participatie en sociale activering vanaf 2026;
  • Elia-compensatie stopt in 2026;
  • Fluviusdividenden;
  • ...

We staan bovendien als stad ook voor een aantal grote samenlevingsuitdagingen:

• toenemende bevolking en grote bevolkingsdichtheid;
• vergrijzing;
• veel kleine gezinnen en alleenwonenden;
• superdiversiteit;
• veel kwetsbare inwoners op vlak van inkomen, werkgelegenheid, gezondheid …;
• vertrouwen van burgers in de overheid daalt;
• digitale kwetsbaarheid blijft;
• schaalvergroting.

Er zijn dus grote uitdagingen op vlak van wonen, armoedebestrijding, diversiteit, digitalisering, klantgerichtheid ... En daartegen zijn we als kleine centrumstad budgettair niet altijd gewapend.

Om onze ambities waar te maken kiezen we ook voor samenwerking over stads-/gemeentegrenzen heen. Binnen de referentieregio Gent bundelen lokale besturen hun krachten met bovenlokale overheden en maatschappelijke partners om complexe uitdagingen op verschillende vlakken zoals wonen, mobiliteit, klimaat, cultuur, erfgoed, afvalverwerking, jeugdbeleid, energie, zorg, werk … samen aan te pakken. Door expertise en middelen te delen, creëren we schaalvoordelen, versterken we onze slagkracht richting hogere overheden en bouwen we aan een beleid dat écht het verschil maakt. Regionale samenwerking stelt ons in staat om sneller en gerichter in te spelen op lokale noden, met als resultaat een efficiëntere aanpak en een betere dienstverlening voor onze inwoners.

Daarnaast merken we wel dat deze intergemeentelijke samenwerkingsverbanden hun toelage indexeren of verhogen, terwijl we als stadsbestuur een strenge kostenbesparing moeten invoeren op onze eigen werking en personeel.

Naast de moeilijke context wil het huidig bestuur toch ambitieus blijven en hun politiek programma zo veel mogelijk – weliswaar gespreid – realiseren, met aandacht voor de kerntaken en met zorg voor de burger.

Maar koken kost geld en om toch als een zorgvuldig en redelijk persoon onze gebouwen, wagens en wegen goed te blijven onderhouden, te zorgen voor klimaatbestendigheid, voor leefbaarheid en voor sociale draagkracht, zijn er middelen nodig.

Om financieel gezond te blijven en tegelijk ruimte te houden voor investeringen, kiest de stad voor een dubbele strategie: uitgaven verlagen en inkomsten versterken, zonder de ambitie uit het oog te verliezen:

• Heel wat werkingskosten worden met 12% verminderd (2.500.000 euro voor een periode van 6 jaar).
• Daarnaast doen we een personeelsefficiëntie-oefening. Zo zullen onder andere niet alle werknemers die op pensioen gaan worden vervangen en voeren we verdere optimalisaties door. We voeren deze veranderingen zorgvuldig door. Deze oefening levert een kostenvermindering op van vijf miljoen euro over een periode van zes jaar tijd.
• We maken slimme en doordachte investeringskeuzes: de komende zes jaar investeren we 28,6 miljoen euro.
• Aan de inkomstenzijde verhoogt de stad de opcentiemen op de onroerende voorheffing (volgens de Belfius-cluster sinds jaren aan de lage kant) van 818 naar 1.100. Tegelijk verlaagt ze, in het voordeel van de werkende Eeklonaar, vanaf 2026 de aanslagvoet op de aanvullende personenbelasting van 7,7 % naar 7,5 %. Daarnaast worden enkele tarieven (o.m. producten bij burgerzaken en enkele vrijetijdstarieven) geïndexeerd en wordt de prijs voor de restafvalzak marktconform gemaakt mede op vraag van IVM (net als in andere gemeenten).

De Eeklonaar als VIP

Eeklo biedt voor de regio een gevarieerd aanbod aan kunst, erfgoed, cultuur, sport- en jeugdactiviteiten, met een bruisend verenigingsleven voor elke leeftijd en interesse (Very Interesting Place). Als stad blijven we inzetten op een kwalitatief en divers aanbod, maar de Eeklonaar krijgt daarbij een extra waardering: wie hier woont, wordt écht als VIP behandeld.

In 2026 wordt daarom werk gemaakt van:

• voorrang voor Eeklonaars bij inschrijving sportactiviteiten, buitenschoolse opvang en cultuurvoorstellingen;
• voordelig gebruik van stedelijke infrastructuur en uitleendiensten;
• een vernieuwd attentiebeleid voor bijzondere momenten en verdienstelijke inwoners, verenigingen en ondernemers;
• betaalbare deelname aan vrijetijdsactiviteiten: we voeren een indexering in tot marktconforme prijzen maar de Eeklonaars zullen merkbaar minder betalen dan niet-inwoners.

Net zoals de vijf sterren in de beleidsverklaring, wordt het meerjarenplan opgebouwd rond vijf beleidsdoelstellingen:

1. WELKOM IN EEKLO
2. DUURZAAM EEKLO
3. WELVAREND/BLOEIEND EEKLO
4. VEILIG & VERBONDEN EEKLO
5. EIGENTIJDS/WENDBAAR EEKLO & PARTNERS

De komende jaren investeert de stad verder in heel wat beleidsdomeinen en we vestigen de aandacht op:

• kwaliteitsvolle publieke ruimte;
• leeftijdsvriendelijke mobiliteit en woonomgevingen;
• realiseren sociale grondrechten vrije tijd, onderwijs, arbeid, energie, wonen, zorg & gezondheid, ook via het armoedebestrijdingsplan;
• ondersteuning van het vrijwilligers- en verenigingsleven;
• veiligheid (6,5 miljoen euro over 6 jaar voor de hulpverleningszone en 24,5 miljoen euro over 6 jaar voor de politiezone ikv de uitvoering van hun werking en noodzakelijke investeringen);
• netheid, preventie en handhaving;
• betaalbaar en kwaliteitsvol wonen (sociaal woonaanbod opdrijven, woonbegeleiding, Housing First, daklozentelling, conformiteitsattesten …);
• buurtgerichte werking en vernieuwd participatietraject (ateliers en buurturen – E-teams);
• beleid inzake preventie tegen schadelijke polarisatie en gewelddadige radicalisering:
• klantgerichtere dienstverlening, zowel via het loket als digitaal bv. digitalisering van de subsidiestromen voor verenigingen;
• vrijetijdsaanbod, zeker ook voor kinderen (via de regie- en actorrol binnen het decreet Buitenschoolse Opvang en Activiteiten).

Daarnaast staan belangrijke grote stadsontwikkelingsprojecten en wegen- en infrastructuurwerken op de agenda, waaronder:

• verkoop van de Hartwijk (6 miljoen euro) in 2026: een nieuwe toonaangevende en duurzame woonwijk; 
• verkoop van de Nopri-site (1 miljoen euro) in 2026: een nieuw inbreidingsproject waar kan gewoond, gewerkt, geparkeerd worden in een groene omgeving;
• ontwikkeling van de zone Markt-Zuid (Paterskerk en omgeving) waar nu al een woon/winkelcomplex in aanbouw is, maar waar we ook wensen te verkopen om een duidelijk nieuw elan te geven aan ons stadscentrum, met een veilige doorsteek naar de nieuwe Markt in aanleg (onderhoud en instandhoudingswerken voor 200.000 euro – opbrengst van 2 miljoen euro in 2027–aansluiting met kloostertuin in 2027 voor 100.000 euro);
• restauratie en renovatie van de Sint-Vincentiuskerk: 725.000 euro, gespreid over 4 jaar;
• een nieuw masterplan voor de stationsomgeving: 90.000 euro subsidies om dit uit te werken samen met diverse partners (100.000 euro studiekost) (2026);
• brandweersite aan station: studiekosten voor de sanering om later een nieuwbouw te plaatsen: 150.000 euro (2026 tot 2028);
• verdere aanleg van de Ring rond Eeklo (600.000 euro);
• uitbouw industrieterrein Balgerhoeke (150.000 euro via studiekosten);
• aanpak van riolering gekoppeld aan wegenwerken (met Aquafinsubsidies) in Désiré Goethalsstraat (460.000 euro in 2026), Vrouwestraat/Sint-Jansdreef (150.000 euro in 2026), Bus (150.000 euro in 2026), Veldekens-Vaart (150.000 euro in 2028) en Cocquytstraat (100.00 euro in 2028);
• heraanleg Herbakkersplein in 2026 (300.000 euro) en het Canadaplein in 2027 (80.500 euro met 50.000 euro subsidie);
• duurzame oplossingen voor vrijetijdsinfrastructuur:
  • de drie sportsites (Sportpark, Zandvleuge en Balgerhoeke) krijgen samen een budget van 750.000 euro voor onderhoud en aanpassingen;
  • speelterreintjes: 195.000 euro voor onderhoud, opwaardering en vernieuwing;
  • BKO-sites: verkenning toekomstmogelijkheden;
  • Jeneverhuis: beschikbaar stellen voor verenigingen;
• bosuitbreiding samen met Arcelor Mittal (uitgave van 485.000 euro, inkomst van 395.000 euro) en 40.000 euro voor andere bebossing in 2028;
• wieltjesvriendelijk Eeklo met een totaalbudget voor voet- en fietspaden van meer dan 2 miljoen euro (incl. Jannekespad, Ithakapad, permanent onderhoud en herstel van voet- en fietspaden);
• klimaatneutraliteit en modernisering van stadsgebouwen (investering van 3,1 miljoen euro) en verdere verledding van de straatverlichting ten bedrage van 1,4 miljoen euro.

Verder blijft de stad sterk inzetten op zomerscholen, taaloefenkansen (ook voor volwassenen), mentaal welzijn en gerichte ondersteuning voor kinderen en gezinnen binnen het lager onderwijs, zodat elk kind maximale ontwikkelingskansen krijgt. Ook in het vrijetijdsaanbod blijft Eeklo ambitieus: zowel het Herbakkersfestival, Helden in het Park als de Kaaifeesten blijven financieel en logistiek ondersteund. Bovendien wordt jaarlijks 30.000 euro toelagebudget voorzien voor nieuwe eenmalige evenementen of feestelijkheden, zoals Middagstad Kom op tegen Kanker in 2026, 35 jaar Cultuurhuis Herbakker in 2028, 200 jaar Academie Beeld in 2028 en de viering van 200 jaar België in 2030.

Vanaf 2028 voorziet de stad bovendien gratis zwemmen voor kinderen tot 12 jaar en gratis parkeren, zodat het voor gezinnen nog toegankelijker wordt om deel te nemen aan het stedelijke leven en zich vlot door Eeklo te verplaatsen.

Ook volgende zaken willen we realiseren:

• uitbreiding van brugfigurenwerking;
• nieuwigheden als:
  • digitalisering van subsidiestromen;
  • vernieuwd participatietraject;
  • gezonde schoolmaaltijden.

Na maanden van intensief rekenwerk en bijsturing levert het meerjarenplan 2026-2031 een positief budgettair resultaat op, jaar na jaar. Ook de autofinancieringsmarge blijft in alle jaren, inclusief 2031, positief.  Dit betekent dat de stad Eeklo haar plan op een verantwoorde en duurzame manier kan uitvoeren en financiële langdurige gezondheid nastreeft.

Ondanks de vele uitdagingen blijft Eeklo investeren in een stad waar het goed wonen, leven en samenleven is. Het bestuur kijkt met ambitie en realisme vooruit, met één duidelijk doel: een toekomst bouwen waarin elke Eeklonaar kan groeien, genieten en trots zijn op zijn stad.

1) de autofinancieringsmarge 
wordt van negatief van - 2.078.222 euro in 2026 naar € 606.763 in 2027, € 1.129.026 in 2028, € 2.100.363 in 2029, € 2.030.314 in 2030 
om het laatste jaar van het meerjarenplan, 2031, positief te eindigen op € 2.371.049.

2) het beschikbaar budgettair resultaat
dient jaarlijks positief te zijn. Deze minimumvoorwaarde in het meerjarenplan wordt gehaald:
- in 2026 op € 5.935.095, 
 - in 2027 op € 11.086.418,
 - in 2028 op € 8.097.078,
 - in 2029 op € 7.002.758,
 - in 2030 op € 5.730.441 en
 - in 2031 op € 5.486.581.

3) de financiële schuld
We starten in 2026 met een financiële schuld van € 23.760.120.
In 2027 wordt er een nieuwe lening ingeschreven ten bedrage van € 6.000.000. Dit is mogelijk gezien er enkele andere financieringen tijdens dit meerjarenplan aflopen.
Verder stijgt de schuld in 2026-2031 beperkt en is te verklaren aan de leasingschulden voor nieuwe investeringen in verledding openbare verlichtingen en investeringen verbonden aan de exploitatie van sport onder Farys.
Zo eindigen we op 31/12/2031 met een financiële schuld van € 17.913.991

4) de investeringsuitgaven voor materiële en immateriële vaste activa en toegestane investeringssubsidies
a) Het meerjarenplan blijft ambitieus en telt meer dan € 32 miljoen aan investeringen. Een gedetailleerder overzicht is verder in dit meerjarenplan te vinden.
b) Er worden investeringssubsidies toegestaan aan de politiezone (zie hieronder in detail), de hulpverleningszone (zie hieronder in detail), de kerkfabrieken (€ 724.671,44 voor fase 2 renovatie kerk Sint-Vincentius en € 1.951,66 voor de kerkfabriek Sint-Antonius) en € 1.686.519,62 aan IVM.

5) de uitgaven voor toegestane werkings- en investeringssubsidies aan de politiezone

6) de uitgaven voor toegestane werkings- en investeringssubsidies aan de hulpverleningszone

7) de personeelsuitgaven:
Ondanks bijkomende uitdagingen en opdrachten is de wens er om de personeelsuitgaven beheersbaar te houden. De personeelsuitgaven bedragen namelijk +/- 50% van de operationele uitgaven van het stad en het OCMW.

8) de aanslagvoet en de ontvangsten uit de aanvullende personenbelasting:
Wegens een herraming van de aanvullende personenbelasting dienden we een lager bedrag aan inkomsten in te schrijven. Daarnaast merken we nog een daling van de inkomsten in 2030 nav de federale maatregelen 'wie werkt, houdt meer over'. 
De aanslagvoet daalt van 7,7 naar 7,5. Het effect op de inkomsten situeert zich 1 jaar later dan de doorvoering van de tariefverlaging. Hierdoor worden volgende inkomsten geraamd:

9) de aanslagvoet en de ontvangsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing:
De aanslagvoet stijgt van 818,64 naar 1100. Het effect op de inkomsten situeert zich 1 jaar later dan de doorvoering van de tariefverlaging. Hierdoor worden volgende inkomsten geraamd:

10) de ontvangsten uit algemene en specifieke werkingssubsidies
De algemene werkingssubsidies bestaat voornamelijk uit het gemeentefonds aangevuld door andere andere algemene subsidies zoals het open ruimtefonds, bijleg ikv de responsabiliseringsbijdrage, ...
De specifieke werkingssubsidies komen voornamelijk van de federale overheid en de Vlaamse overheid. 

11) het aantal inwoners van Eeklo op 1 januari 2025: 22.733 (bron: Statbel - provincies.incijfers.be - officiële statistiek van het aantal inwoners).

De politieke beleidsverklaring van de beleidsploeg voor de bestuursperiode 2025-2030 is te vinden via deze link en is ook als bijlage toegevoegd aan dit document. Ze vormde mee de basis voor de opmaak van dit huidig meerjarenplan 2026-2031.